Xerxes (486-465 BCE.)

خشايار شاه

خشايار شاه در حدود سال 520 پيش از زايش مسيح در نواحی جنوبی پرسيس يا فارس زاده شد. او پادشاهی قدرتمند بود که امپراطوری هخامنشی را از سال 486 تا 465 پيش از ميلاد رهبری کرد. او فرزند بزرگ داريوش کبير و شهبانو آتوسا (دخترکوروش بزرگ) بود. او از سال 498 پ.م به عنوان وارث رسمی برگزيده شده بود و همزمان به عنوان استاندار در بابل فرمانروايی ميکرد.

او به سرعت شورشهای مصر را در نبردی ساده در سال 485 پ.مسرکوب کرد. او روش فرمانروايی کوروش و داريوش بزرگ را که همانا بر پايه انصاف و دادگری و سازگاری با سنتهای محلی مردمان بود نپذيرفت و در عوض شکل حکومت مصر را تغيير و خواسته و روش خود را در شکلی کاملا پارسی در سرزمينهای شورشی تحميل کرد. انديشه تصرف يونان که از زمان داريوش بزرگ آغاز شده بود همچنان به دليل شورشهای بزرگ در بابل در سال ....482 پ.م به تاخير افتاد که آن شورشها با بی توجهی توسط او به سرکوبی انجاميد. پس از آن او ديد خود را به سوی باختر و يونان معطوف کرد

او در سال 481 پ.م يک زمستان را در منطقه ای به نام سارديس سپری و سپس از زمين و دريا يورش به يونان را آغاز کرد. شمال يونان در تابستان سال بعد سقوط و مقاومت يونانيان در ترموپيلا هيچ نتيجه ای نداشت و نيروی زمينی ايران وارد آتن شد و آکروپوليس را گرفت و سپس آنرا به آتش کشيد. اما نيروی دريايی ايران در جنگ سالاميس شکست خورد و انگيزه تجاوز به سردی گراييد

خشايار شاه که پس از آن بيشتر از از مسئوليتهايش در آسيا دور گشته بود فرمانده خود مردانيوس را برای تهيه هزينه عملياتهای آينده ترک و به ايران بازگشت

تصرف يونان با جنگ پلاتا و سقوط تبس (پادگان هم پيمانان ايرانی) به پايان رسيد و در سال.... 479 پ.م نيروی دريايِ ايران در ميکال شکست را پذيرفت که اين شکستی قطعی بود. تا زمان کشته شدن مردانيوس سرنوشت جنگ نا آشکار بود اما پس از آن سپاه بدون فرمانده و نه چندان منظم ايران از هم پاشيد. از آن پس اين به عنوان يک نقش اصلی در رويارويی های آينده به حساب میامد چراکه ايرانيان هرگز مشکلات نظاميشان را که به سبب قدرت پياده نظام يونانيان حاصل شده بود برطرف نکردند

بسته شدن پيمان دليان, ظهور امپراطوری استعمارطلب آتن, مشکلات در سواخل باختری آسيای صغير و سرانجام پايان جاه طلبيهای ارتش ايران در دريای اژه به سرعت در دهه های پس از ستيز پلاتا دنبال شد. خشايار شاه دلبستگی خود به پيشرفت را ازدست داد و بيشتر و ژرفتر در انديشه راحت طلبی در پايتختش شوش ,اکباتان و پرسپوليس فرورفت

خوش گذرانيهای پی در پی قدرت و سرزندگی امپراطوری هخامنشی را گرفت و سبب به قتل رسيدن شاه بزرگ احتمالا به دستور يکی از پسرانش با نام اردشير گرديد که بيدرنگ در سال ...( 465 پ.م) جانشين پدر گشت