هفت سين نوروزی

سفره هفت سين يكی از شكوهمندترين آداب و رسوم جشن نوروز ايرانيان به شمارمی رود. درفرهنك ايرانيان باستان جشن های شادی آور بسياری وجود داشت كه برای هر يك از آنها خوانی گسترده می شد كه دارای انواع گوناگون خوراكی هابود.سفره هفت سين كه از فروزه های جشن شكوهمند نوروز است ، معمولا چند ساعت به زمان تحويل سال بايد چيده شده و آماده باشد. سفره هفت سين بايد فرازش از زمين كمی بالاتر باشد و كسی كه برای پخش كردن خوراكی هاگماشته می شود، "ميزدپان " ناميده می شود . واژه به معنی نيرو و به مفهوم ميزبان هنوز در فرهنگ زبان فارسی بر جای مانده است.

كتاب های تاريخی نوشته اندكه "هفت سين" نُخُست"هفت شين بوده و بعدها "به هفت سين" فراگشت پيدا كرده است. هفت شين عبارت بود از : شمع، شراب، شيرينی، شهد (عسل)، شقايق و شاخه نبات و يا هفت چين ازهفت چيز چيده شده مانند: ميوه و سبزيجات بوده است

در كتاب فروری آمده است كه در روزگار ساسانيان ، قابهای زيبای منقوش و گرانبها از جنس كانولين (خاك ينی) كه برای ساختن ظروف به كار می رود، از چين به ايران آورده می شد و يكی از كالاهای مهم بازرگانی چين و ايران همين ظرفهايی بود كه بعد ها به نام كشوری كه از آن آمده بود، نامگزاری شد و نام چينی و به گويشی ديگر به شكل سينی و به صورت مُعّرب سينی در ايران رواج يافت. در آيين های نوروزی برای چيدن خوان از همين ظرف های منقّش بسيار نفيس كه از چين آورده شده بود، بهره می گرفتند و اين ظرف هارا پر از نقل و قند و شيرينی می كردندو آنهارا به عدد هفت امشاسپندكه عبارتند از: ارديبهشت، خرداد، اَمرداد، شهريور، بهمن، اسپندمذ و خود اهورمزد، برسرخوان نوروزی می گذاشتند وازاينروخوان نوروزی به نام هفت سين يا هفت قاب نام گرفت و بعد ها با حذف ياُ نسبت به شكل هفت سين در آمد و هنوز نيز در برخی از روستاها به صورت هفت سين خوانده می شود. معمولا به نام هريك از امشاسپندان، يك قاب منقش بزرگ سينی نهاده می شد و در قاب های ديگری چيزهای ديگری می نهادند و آنهارا در پيرامون خوان نوروزی می گذاشتند. به هرروی، خوراكی های سفره هفت سين عبارت هستند از: سيب ،سركه،سمنو، سنجد، سماق، سير، و سبزی

سيب نماد باروری و زايش است ، سمنو نماد زايش و باروری گياهان است . سماق و سير و سركه نماد چاشنی شادی روزگار است. سنجد نماد عشق و دلباختگی است و سبزه نماد سرسبزی و شادابی زندگی است

بغير از گياهان و ميوه ها و خوراكی های ياد شده در بالا، چيزهای ديگری نيز در سفره هفت سين نوروز گذاشته می شود كه هريك دارای فلسفه خود می باشند . مانند شمع و ماهی سرخرنگ كوچك و تخم مرغ رنگين، آينه، نان و پنير، سبزی، اسپند، گل، شاخه های سرو ، چراغ روشن ، آجيل و شيرينی كه هريك مفهوم ويژه خودرا دارند. آب و ماهی كه نشانه زندگی و بركت و تخم مرغ نماد زايش و آفرينش و آينه نماد روشنايی است

نوشته دكترمسعودانصاری