تركمنستان مستعمره ي روسيه تزاري بخش دوم

روسيه بعد از اشغال تركمنستان ، با تركمن ها سياست استعماري و ضد خلقي پيشه كرد . آنها در وضعيّت پراكنده اي كه داشتند ، به هيچگونه موقعيّتي براي اتحاد و وحدت ملي دست نيافتند . تزاريسم كاملاً در مقابل رشد و توسعه ي تركمنستان قرار داشت و در پي حفظ مناسبات عقب مانده ي فئودالي بود . اين امر با منافع توده هاي زحمتكش همخواني نداشت . اداره ي استعماري ماوراء خزر توسط رؤسا و كارمندان ، سراسر با ارتشاء و رشوه خواري همراه بود . چنين وضعيّتي فرستادگانِ روسيه را نيز به واكنش واداشته است . طوري كه فرستاده ي عالي رتبه ي روسيه در تركستان « و . پ . ناليوكين» چنين نوشته است : « ديدار مأمورين ادارات هيچ زمان بدون رشوه نبوده است ، حضور ژنرال هاي حاكم ماوراء خزر در بين مردم با ظلم و ستم همراه بوده است . . . هزاران نفر درمسير راه كاروانهاي دولتي به كار تسطيع گمارده شده و مجبور به تهيه ي آذوقه و البسه ي نو شده اند ، آنها بالاجبار به اسقبال مأمورين دولتي شتافته و از آماده سازي زمينهاي زراعي خود غافل بودند . . . » دست نشاندگانِ تزار ، زمين هاي آبي اهالي را تصاحب مي كردند . مزرعه ي بزرگ پادشاه در جلگه ي حاصلخيز مرغاب (با مركزيت فعلي بايرامالي) اينگونه تاسيس شده است . مزرعه ي فوق 104هزار دسياتين مساحت داشت و آبياري آن با كانال كشي از جلگه ي مرغاب تأمين مي شد . زمينهاي غصبي فوق ، مزرعه ي اختصاصي الكساندر و سپس نيكلاي دوم بود . مزارع وسيع كشت پنبه در حاشيه ي رودخانه هاي مرغاب و تجن تدريجاً ايجاد شد و هر يك از آنها بيش از 2هزار دسياتين وسعت داشت كه خود اين امر ، دهقاناني را كه در انتهاي رودخانه هاي فوق مي زيستند با كمبود آب مواجه مي ساخت . زمينهاي آبي به روس ها و شهرنشيناني كه به مناطق تازه كوچانده مي شدند اختصاص داشت.استعمار روس سبب فقر و تنگدستي روستائيان تركمن شده بود . فئودالهاي تركمن با ارزيابي شرايط جديد ، در راستاي تامين منافع طبقاتي خود با تزاريسم روس به همكاري پرداخته و متحد شدند تا بتوانند ، همانند گذشته به استثمار زحمتكشان تركمن ادامه دهند ، بعد از الحاق تركمنستان ، آنها متوجه ي حمايت استعمارگران روسيه شدند و تصرف زمينهاي دهقانان را شدت بخشيدند . حتي رفورم هاي ناچيزي كه در ديگر مناطق تركستان پياده شده بود ، هرگز در تركمنستان عملي نشد . اينگونه توده هاي زحمتكش تركمن ستمي مضاعف را متحمّل مي شدند . ................الحاق ترکمنستان به روسيه و نتايج تاريخی آن الحاق تركمنستان به روسيه ، علي رغم اهداف استعماري ، نقطه عطفي در تاريخ تركمن ها بود . الغاي برده داري ، برچيده شدن بازار بردگان ، توقف حملات دولت هاي فئودال همسايه ، قطع برخوردهاي طايفه اي و چپاولگري ها از جمله ي آنها بود . چنين شرايط مثبت و صلح آميز ، امكان ادامه زيست آرام خلق تركمن را مهيا مي ساخت . عبور راه آهن ماوراء خزر از خاك تركمن ، نفوذ مناسبات سرمايه داري و ايجاد شهرهاي حاشيه ي آن را در پي داشت . با تاسس كارخانه هاي صنعتي شرايط زندگي روستائيان تغيير كرد . اراضي كشت پنبه وباغهاي انگور سريعاً گسترش يافت . بدنبال بسط مناسبات سرمايه داري در اواخر قرن نوزده و اوايل قرن بيست ، نهادهاي صنفي جديد ، كارگران شهري ، بورژوازي صنعتي و تجاري پا به عرصه گذاشتند. كارگران راه آهن ، ماهيگران درياي خزر خدمه ي قايقهاي جنگي رودخانه ي جيحون ، از پايه گذاران اصلي و سازمان يافته ي طبقه ي كارگر تركمنستان بودند . كارگران مذكور از مليت هاي مختلفي نظير : روس ، اوكرائين ، فارس ، آذربايجان ، گرجي ، ارمني و داغستاني تشكيل يافته بودند .كه از بين آنها كارگران ماهر روس ، اوكرائين ، گرجستان و آذربايجان در آگاهي دادن به كارگران ملت هاي عقب مانده ، نقش بسزايي داشتند . با ادامه ي اين روند ، دهقانان تركمن با افكار انقلابي از نزديك آشنا شدند . اين وضعيت سيستم اداري تزار را به وحشت انداخت و مانع از توسعه ي روابط روس ها با تركمن ها شد . از اتحاد آنها در نهادهاي صنفي ممانعت بعمل آورد و فرمان هايي مبني بر عدم استخدام دائمي تركمن ها در خطوط راه آهن صادر شد اما كارگران تركمن ، ازبك و قزاق علي رغم سخت گيري هاي تزار ، در واحدهاي استخراج معادن وكوره هاي آجر پزي فعالانه حضور داشتند . كار مشتركِ كارگران تركمن ، ازبك ، تاجيك و ديگر زحمتكشان آسياي ميانه با كارگران ورزيده ي روسي ، صرفاً به آموزش فنون كار خلاصه نشده بلكه در جريان آن ،سبب آشنايي با افكار انقلابي و رهايي بخش ملي مي شد . بخشي از ثروتمندان تركمن نيز با درك شرايط جديد با تاجران روس به همكاري پرداخته و واسطه ي كارخانجات نساجي روسيه در شهرهاي عشق آباد و مرو بودند . نخستين سرمايه داران ملي تركمن نيز از ميان آنها برخاستند . سبد مصرفي فرآورده هاي غذايي ، بعد از الحاق تركمنستان به روسيه ، دگرگون شد و توليدات غذايي صنعتي در مقياسي وسيع ، جايگزين آن شد . روابط پاياپاي اقتصادي تركمن ها ، اينگونه به مناسبات كالا ـ پول تغيير يافت. در توسعه كشت زارهاي پنبه در آسياي ميانه ،‌نقش بورژوازي روس ، كاملاً ملموس است ، در سال 1913 در ماوراء خزر 32% اراضي به كشت پنبه اختصاص داشت و به منبع درآمد روستائيان تبديل شده است . به موزات آن شاخه هاي اقتصاد روستايي از تنوع قابل توجه اي برخوردار شد . با توجه به مستندات تاريخي اتحاد شوروي ، زحمتكشان تركمنستان و ديگر ملل ساكن در نقاط مرزي و دور افتاده ، پس از الحاق به روسيه شاهد ديدگاههاي متفاوتي در ميان روس ها بودند . از طرفي روس هاي زمين دار و استعمارگري را ديدند كه آنها را همانند برده و اسير خواسته اند واز طرفي هم متوجه ي روس هايي شدند كه تحت تاثير افكار سوسياليستي قرار داشتند . ارتباط با كارگران دمكرات روس بيداري دهقانان بي سواد تركمن را سبب ميشد . آنها كارگراني بودند كه با نظام بورژوازي روسيه مبارزه ميكردند . با ادامه ي اين روند زحمتكشان تركمن به ضديت با ثروتمندان و خان هاي خود كشيده شدند . يكي از نتايج مهم الحاق تركمنستان به روسيه رابطه ي نزديك زحمتكشان تركمن با هسته هاي انقلابي مردم روسيه بود